Euskalmet - euskal meteorologia agentzia

euskadi.eus

Hasiera

Hemen zaude:
  1. Hasiera
 
  • Eguraldiaren iragarpena
  • euskoos
Jarraiguzu:
  • Twitter-era esteka
  • YouTube-ra esteka

Euskadiko klimatologia

Osagai Klimatikoen Azterketa / Lainoak

Euskal Herrian jatorri desberdineko hiru laino mota nagusi bereizi ohi dira: kostako lainoak, mendietako lainoak eta haranetako lainoak. Beraz, mota batekoa ez bada, bestekoa, lurralde osoan sortu ohi da lainoa, sarriegi ez bada ere. Esan beharra dago, ordea, lainoaren behaketak, hodeiekin gertatzen den bezala, badutela halako subjektibitate ikutu bat. Ikuspuntu meteorologikotik, behatzaileak lainoa dagoela esango du ikuspena 1.000 metro baino gutxiagokoa denean. Laino-eguna: egunero egiten diren hiru behaketetakoren batean meteoro hori erakusten duen eguna; hau da, ez da ezinbestekoa lainoak egun guztia irautea, egun hori laino-eguntzat jotzeko.

Kostako lainoak:

Kostako lainoak sakonago aztertzeko, Igeldon lainoen maiztasunari buruz egindako azterlan bat balia daiteke. Azterlan horretan 10 urteko epean egunero egin dira behaketak, 7:00, 13:00 eta 18:00etan, eta nolabait ere kostako gainontzeko lekuetara estrapola daiteke.

Lainoak, Igeldon eta, ziur aski, kostalde osoan, erakusten duen ezaugarririk aipagarriena urtaro batetik besterako aldea da. Hiru hilabete daude lainoa sartzeko oso aproposak: apirila, maiatza eta ekaina. Hilabete horietan inoiz baino handiagoa izan ohi da, artean hotz dagoen itsasoko uraren eta gain-gainean duen aire epelagoaren arteko tenperatura-kontrastea. La situación térmica es propensa a las inversiones de superficie, sobre todo con presiones altas, y a la formación de estratos y nieblas marinas que las brisas adentran en la costa. Igeldo gain batean dagoenez, erliebearen eraginez airea errazago hozten da, eta hartara lainoa ere maizago jartzen da.

Mendietako lainoak:

Euskal Herriko leku altu guztietan nahiko sarri agertzen da lainoa, batez ere uren banalerroko mendietan. Gipuzkoak Nafarroarekin muga egiten duen mendietan ageri da sarrien. Normalean haizeak iparretik jotzen duenean agertu ohi da; itsasoko aire oso hezez osaturiko masa mendien kontra igotzean, airea hoztu egiten da, eta ur-lurruna kondentsatzean, lainoa sortzen da. Isurialde atlantiko osoan, erliebe trakets horretakomendiak, oso garaiak ez izan arren, nahikoa dira airea ase dadin eta mendiak hodeiez estaltzeko estratu baxuak sor daitezen. Estratu-generoko hodeien sabaia askotan ez da 300 metrotik gora iristen, eta, jakina, lurrak altitude hori erdiesten duen lekuetan laino gisa hartzen dira. Laino horiek, altueraren arabera sortzen baitira, udan maizago izaten dira, eta, gainera iluntze aldera, egutera eta laiotzen arteko berotze desberdinak airea igoarazten duenean.

Erradiazio-laino edo behe-lainoa:

Euskal Herri barrualdean bada beste laino mota oso arrunt bat: erradiazio-lainoa; behe-lainoa edo erlainoa ere esaten zaio. Eguraldi egonkorra eta zeru oskarbia lagun, gau fresko eta hezeen ondoren aire hotza eta dentsoa mendi-hegaletatik behera haran-barrenera jaitsi, eta hezetasuna, kondentsaturik, bertan geratzen denean sortzen da. Egunsentian oso ohikoa da tenperaturaren inbertsioa gertatzea, hots, aire hotza behean eta beroagoa gainean geratzea; horrek turbulentziak galarazten ditu, eta ezinezko egiten du aire beroa igotzea, eta hotza jaistea, eta, hortaz, egunean zehar ordu asko iraun dezaketen lainoak sortzen dira haran barrenetan.

Behe-lainoak, neguan, Euskal Herriko eremu zabalagoak eta ez hain itxiak ere har ditzake; esaterako, Arabako Lautada. Horretarako, ezinbestekoa da eguratsa egonkorra izatea, antiziklonikoa, eta lurra estaltzen duen airea hotza eta hezea izatea. Neguan, eguna motza denez eta eguzki-irradiazioa intentsitate txikikoa, lurzorua nekez berotzen da, eta horrek eguneko orduetan lainoa erabat ez kentzea eta gau luzeetan sendotzea eragiten du.

Euskadi, auzolana